Το Μονοπάτι της Καρδιάς
Το "Εργαστήριον Ψυχοφυσιολογικής Εκπαιδεύσεως" με μεγάλη χαρά σας παρουσιάσει το "Μονοπάτι της Καρδιάς". Πρόκειται για μία εξαιρετικά αποτελεσματική, βραχυπρόθεσμη εκπαίδευτική διαδικασία, η οποία

Ιστορική Αναδρομή
Από τα πανάρχαια χρόνια υπήρξαν πολλοί πολιτισμοί, θρησκείες, και πνευματικές παραδόσεις που συσχέτιζαν την καρδιά με την πνευματική ανάταση, τη σοφία, τη συναισθηματική εμπειρία, κι ιδιαίτερα με βασικά θετικά συναισθήματα όπως η αγάπη, η φροντίδα, η ευσπλαχνία, και η εκτίμηση.

Όλοι μας έχουμε ακούσει ή έχουμε πεί φράσεις όπως «αυτό το τραγούδι άγγιξε την καρδιά μου», «μου ‘βαλες μαχαίρι στην καρδιά», «μου πλήγωσες την καρδιά», «το έκανα με την καρδιά μου» κ.α. 

Ο Αριστοτέλης ήταν υπέρμαχος της καρδιοκεντρικής θεωρίας – πίστευε ότι οι αισθήσεις, τα πάθη και η διάνοια εδρεύουν στην καρδιά.

Οι πατέρες της ορθοδοξίας υποστηρίζουν ότι ο νούς μας βρίσκεται στην καρδιά και χρησιμοποιεί τον εγκέφαλο σαν όργανό του για να εκδηλώνεται. Όπως χαρακτηριστικά λέγει ο Άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος «...εις την καρδίαν ευρίσκεται και ο νούς και όλοι οι λογισμοί.» 
 

Επιστημονικά Δεδομένα
Πρόσφατες εργασίες στο πεδίο της νευροκαρδιολογίας έχουν αποδείξει ότι η καρδιά: 
α) αποτελεί ένα αισθητήριο όργανο, με ένα πολύπλοκο κέντρο κωδικοποίησης και επεξεργασίας πληροφοριών

 β) έχει ένα εκτεταμένο εσωτερικό νευρικό σύστημα επαρκώς πολύπλοκο για να περιγραφεί ως “καρδιακός εγκέφαλος”

 γ) το κύκλωμά της καρδιάς της επιτρέπει να μαθαίνει, να θυμάται, και να προβαίνει σε λειτουργικές αποφάσεις, ανεξάρτητα από τον εγκέφαλο

 δ) είναι η ισχυρότερη γεννήτρια ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας στο ανθρώπινο σώμα
 
Το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο της καρδιάς: 
α) είναι πάνω από 5.000 φορές ισχυρότερο απ’ αυτό του εγκεφάλου
β) διαμορφώνεται από τη συναισθηματική μας κατάσταση
γ) μπορεί να διαβιβάσει πληροφορίες οι οποίες μπορούν να παραληφθούν από τους ανθρώπους που βρίσκονται σε επαφή ή σε πολύ κοντινή απόσταση με εμάς 

Tο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο της καρδιάς είναι με μεγάλη διαφορά το ισχυρότερο ρυθμικό πεδίο που παράγεται από το ανθρώπινο σώμα.  Τυλίγει κάθε κύτταρο του σώματος και εκτείνεται έξω απ’ αυτό και προς όλες τις κατευθύνσεις. Μπορεί να μετρηθεί αρκετά μακρυά από το σώμα από ειδικές συσκευές. Η έρευνα που διεξάγεται στο IHM υποδηλώνει ότι το πεδίο της καρδιάς είναι ένας σημαντικός μεταφορέας πληροφοριών

Επικοινωνία Καρδιάς - Εγκεφάλου
Η επικοινωνία μεταξύ της καρδιάς και του εγκεφάλου είναι πραγματικά ένας δυναμικός, συνεχής, αμφίδρομος διάλογος, όπου το ένα όργανο επηρεάζει συνεχώς τη λειτουργία του άλλου. Η έρευνα έχει δείξει ότι η καρδιά επικοινωνεί με τον εγκέφαλο με τέσσερις τρόπους:

Η πολλαπλή αυτή επικοινωνία επηρεάζει σημαντικά την εγκεφαλική δραστηριότητα, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει τη διάθεση, τη συμπεριφορά και φυσικά την απόδοση μας.

Θετικά συναισθήματα και καρδιά
Μέχρι πρόσφατα, οι επιστήμονες ισχυρίζονταν ότι τα συναισθήματα ήταν νοητικές εκφράσεις δημιουργημένες από τον εγκέφαλο. Η τρέχουσα έρευνα όμως έχει αποδείξει ότι η καρδιά, ο εγκέφαλος, το νευρικό και το ορμονικό σύστημα, αποτελούν τα θεμελιώδη συστατικά ενός δυναμικού, αλληλεπιδρώμενου δικτύου, απ’ το οποίο αναδύεται η συναισθηματική εμπειρία. 

Αν και υπήρχε ένα μεγάλο κενό στην επιστημονική διερεύνηση αυτών των θεμάτων, ένα αυξανόμενο κύμα ερευνών έχει αρχίσει να παρέχει αντικειμενικές αποδείξεις ότι τα θετικά συναισθήματα μπορεί πράγματι να αποτελούν το κλειδί στην ευνοϊκότερη λειτουργία, του ανθρώπου, επηρρεάζοντας σχεδόν όλες τις πλευρές της ανθρώπινης φύσης.  

Έχει αποδειχθεί ότι τα θετικά συναισθήματα:
 α) βελτιώνουν την υγιεία κι αυξάνουν τη μακροζωία
(Blakeslee, 1997, Danner, Snowdon, Friesen, 2001, Goldman, Kraemer, Salovey, 1996, Russek, Schwartz, 1997)

 β) αυξάνουν τη γνωστική ευελιξία και τη δημιουργικότητα
(Ashby, Isen, Turken, 1999, Isen, 1999)

 γ) συμβάλλουν στη διεύρυνση της αντίληψης και στην καινοτόμο επίλυση των προβλημάτων
(Fredrickson, 2002 Aspinwall, 1998, Isen, Daubman, Nowicki, 1987)

 δ) προωθούν τη χρησιμότητα, τη γενναιοδωρία, και την αποτελεσματική συνεργασία  
(Isen, 1987)

"Ινστιτούτο των Μαθηματικών της Καρδιάς" [IHM]
Η κύρια αποστολή του ΙΗΜ είναι η διευκόλυνση των ανθρώπων στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ του νού και της καρδιάς στις αποφάσεις της ζωής τους. Ύστερα από 16 χρόνια δεκάδων ερευνητικών προγραμμάτων κι ανακοινώσεων, έχει αναπτύξει ένα σύνολο πρακτικών τεχνικών και τεχνολογιών που καθιστούν τον άνθρωπο ικανό να μετατρέπει το στρες και τις αρνητικές συγκινήσεις την ώρα που εκδηλώνονται, να βελτιώνει την απόδοση και να αναβαθμίζει την ποιότητα της ζωής του.

Η διαφορά των συγκεκριμένων τεχνικών έναντι των υπολοίπων, έγκειται στην αξιοποίηση της δύναμης και τη νοημοσύνης της καρδιάς, κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μας καταστήσει ικανούς να διατηρούμε τη συναισθηματική μας ισορροπία, όταν οι περιστάσεις το απαιτούν. 

Η έρευνα του ΙΗΜ έχει αποδείξει ότι οι συγκινήσεις απεικονίζονται στα πρότυπα των καρδιακών μας ρυθμών: 
 
Όταν βιώνουμε θετικά συναισθήματα, όπως η αγάπη, ή η ευσπλαχνία, οι καρδιακοί ρυθμοί γίνονται ήρεμοι και ρυθμικοί - είμαστε σε «συγχρονισμό».

Αποτελέσματα: Η πίεση του αίματος   Οι ορμόνες του στρες μειώνονται Ο αναπνευστικός ρυθμός   Οι αντιγηραντικές ορμόνες Η διαύγεια κι ο έλεγχος αυξάνονται Η δημιουργικότητα

Αποτελέσματα:  Ακριβώς τ’ αντίθετα. Όλα τα συστήματα του οργανισμού μας καταπονούνται έντονα κι άσκοπα. Αναπόφευκτα κάποια στιγμη, τα πιο ευαίσθητα σημεία του οργανισμού θ΄αρχίσουν να παρουσιάζουν προβκήματα.

Η εικόνα είναι συγκλονιστική. Παρατηρείστε πως, ένας εκπαιδευμένος άνθρωπος, μπορεί να αλλάξει τον καρδιακό του ρυθμό. Τα πρώτα 100 δευτερόλεπτα βιώνει μία αρνητική κατάσταση. Κατόπιν, εφαρμόζει την τεχνική της καρδιάς και άμεσα η καρδιά του ανταποκρίνεται μεταβάλλοντας το ρυθμό της. Παρατηρήστε την άμεση μετατόπιση από ένα ακανόνιστο, διαταραγμένο πρότυπο καρδιακού ρυθμού σε ένα απαλό, αρμονικό, κυματοειδούς μορφής πρότυπο.

Αναβάθμιση της Ποιότητας της Ζωής
Το ανθρώπινο σώμα έχει μια έμφυτη ικανότητα για αυτοθεραπεία και αναγέννηση. Εντούτοις, ο ταραχώδης ρυθμός ζωής, σε συνδυασμό με τις ανεξέλεγκτες διανοητικές και συναισθηματικές δραστηριότητες στις οποίες εμπλεκόμαστε, μπορούν να καταστείλλουν αυτήν την ικανότητα. Η αρνητική συναισθηματική φόρτιση, διαδραματίζει έναν σημαντικό ρόλο στη γένεση και στην επιδείνωση πολλών προβλημάτων υγείας όπως η κόπωση και η αυξημένη ευαισθησία σε μολυσματικές και χρόνιες παθήσεις. Οι επιπτώσεις στην υγιεία είναι σημαντικές, δεδομένου ότι υπάρχουν τώρα άφθονα στοιχεία ότι η μείωση της συναισθηματικής ενέργειας.

Η εγκαθίδρυση μιας καταστάσεως ψυχοφυσιολογικής συνάφειας, οι τεχνικές δημιουργίας θετικών συναισθημάτων, μας βοηθούν να δημιουργήσουμε ένα εσωτερικό περιβάλλον, το οποίο συμβάλλει και στη σωματική και συναισθηματική αναγέννηση. Ένας αριθμός ερευνητικών μελετών στηρίζει αυτήν την υπόθεση, τεκμηριώνοντας και βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα οφέλη στην υγιεία, τα οποία συσχετίζονται με τη χρήση αυτών των τεχνικών.

Η τεχνική της καρδιάς εναρμονίζει το νευρικό σύστημα επιφέροντας έτσι βελτιώσεις στην κλινική κατάσταση, τη συναισθηματική ευημερία, και την ποιότητα της ζωής σε διάφορες καταστάσεις. Η συστηματική εφαρμογή της, λόγω της ελλάτωσης του στρες που επιφέρει, έχει βοηθήσει σημαντικά ανθρώπους με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής / υπερκινητικότητας, (ADD/ADHD), θυμό, άγχος, κρίσεις πανικού, κατάθλιψη, αρρυθμίες, άσθμα, χρόνια κόπωση, χρόνιους πόνους, διαβήτη, πεπτικές διαταραχές, υπέρταση, διαταραχές ύπνου, διαταραχή μετατραυματικού άγχους (PTSD), αυτοάνοσες διαταραχές κ.α. 
 

Ο πίνακας απεικονίζει τα αποτελέσματα της τεχνικής της καρδιάς σε συνδυασμό με την ειδική μουσική «Heart Zones» σε κάποιον άνθρωπο με μικρή προηγούμενη εμπειρία. Ο εκπαιδευόμενος ήταν προσκεκλημένος της εκπομπής «Beyond 2000» στον τηλεοπτικό δίαυλο «Discovery Channel».

 
Εργαζόμενοι – Στελέχη Επιχειρήσεων
Η ταχεία εξάπλωση του stress αναγκάζει τους εργαζόμενους να πληρώνουν βαρύ τίμημα. Ο Dr. Paul J. Roach, Πρόεδρος του American Institute of Stress, αναφέρει ότι 75 - 90% απ' όλες τις επισκέψεις σε εκπροσώπους επαγγελμάτων υγιείας προέρχονται από διαταραχές που σχετίζονται με το stress.  

Η βασική πηγή stress των ενηλίκων είναι η εργασία τους. Το πρόβλημα του εργασιακού stress έχει γίνει τόσο ευρέως διαδεδομένο και τόσο σοβαρό ώστε να περιγράφεται από τον Διεθνή Οργανισμό Εργατικού Δυναμικού των Ηνωμένων Εθνών [United Nations' International Labor Organization] ως μία "παγκόσμια επιδημία" , η οποία δεν κάνει διακρίσεις σε έθνη ή επαγγέλματα.

Ευτυχώς όμως το μονοπάτι της καρδιάς μπορεί να προσφέρει τη λύση. Πολλές σπουδαίες εταιρίες όπως η Boeing, η Motorola, η Hewlett-Packard, η Royal Dutch Shell, η Cathay Pacific Airways, η Canadian Bank και δεκάδες άλλες, καθώς και 35 στρατιωτικές βάσεις των Η.Π.Α. έχουν εμπιστευτεί τη βελτίωση της υγιείας του ανθρώπινου δυναμικού τους στην εν λόγω εκπαιδευτική διαδικασία. 

Αυτή η διαδικασία εμποδίζει ή τερματίζει τη συνηθισμένη αντίδραση του σώματος στο stress, και διευκολύνει την αλλαγή της εσωτερικής μας στάσης. Αυτή η αλλαγή, μας καθιστά ικανούς να αντιληφθούμε και να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα που μας απασχολούν από μία ευρύτερη, πιο συναισθηματικά ισορροπημένη προοπτική.
 

Παιδιά – Μαθητές
Το μονοπάτι της καρδιάς διδάσκει τα παιδιά - μαθητές πως να επιτύχουν φυσιολογική ισορροπία, διανοητική διαύγεια, και συναισθηματική σταθερότητα. Φραγμοί απόδοσης, όπως οι εξετάσεις, το άγχος της μελέτης και άλλες συναισθηματικές διαταραχές, μειώνονται χαρακτηριστικά. Όπως είναι αναμενόμενο, η ακαδημαϊκή απόδοση βελτιώνεται σημαντικά.
Οι μαθητές που εφαρμόζουν την τεχνική της καρδιάς παρουσιάζουν σημαντικές βελτιώσεις στις εξής δραστηριότητες:

Χαρακτηριστικό της απήχησης που έχει η εκπαίδευση της καρδιάς στις ΗΠΑ αποτελεί η πρόσφατη απόφαση (Ιανουάριος 2004) για ομοσπονδιακή χρηματοδότηση του ΙΗΜ με το ποσό του 1,000,000$ ώστε να μελετηθούν τα οφέλη της συγκεκριμένης εκπαίδευσης σε έναν πιλοτικό πρόγραμμα ευρείας κλίμακος.

Ειδικά για τα παιδιά, το ΙΗΜ έχει δημιουργήσει ασκήσεις, παιγχνίδια και διασκεδαστικές δραστηριότητες, που καλλιεργούν το συναίσθημα, και οι οποίες έχουν στόχο να δημιουργήσουν ισορροπημένα παιδιά, σε μία ανισόρροπη εποχή.
 

Συναισθηματική Νοημοσύνη (EQ) και Καρδιά
Ο νευρολόγος Antonio Damasio τονίζει την ορθολογιστική ικανότητα του συναισθήματος στο βιβλίο του «Descartes’ Error» [Το Λάθος του Καρτέσιου], όπου υπογραμμίζει τη σημασία των συναισθημάτων στη λήψη απόφασεων. Επισημαίνει ότι ασθενείς με εγκεφαλικές βλάβες στις περιοχές του εγκεφάλου που ενοποιούν τα συναισθηματικά και γνωστικά συστήματα, αδυνατούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στις καθημερινές ασχολίες τους, ακόμα κι αν οι διανοητικές ικανότητές τους είναι τελείως φυσιολογικές.

Στο πρωτοποριακό βιβλίο του, «Συναισθηματική Νοημοσύνη», το οποίο εξεδόθη το 1995, ο ερευνητής Daniel Goleman εισήγαγε τον ομώνυμο όρο. Η έρευνά του απέδειξε ότι η επιτυχία στη ζωή βασίζεται περισσότερο στη δυνατότητά μας να έχουμε επίγνωση των συναισθημάτων μας, και στην ικανότητά μας να τα διαχειριζόμαστε, παρά στις διανοητικές μας ικανότητες. Το μονοπάτι της καρδιάς, καθώς και πολλές από τις υπόλοιπες εκπαιδεύσεις που λαμβάνουν χώρα στο Εργαστήρι μας, καλλιεργούν τη συναισθηματική νοημοσύνη. 

Ένας απλός ορισμός της συναισθηματικής νοημοσύνης είναι: η συλλογή εκείνων των συναισθηματικών δεξιοτήτων, που θα μας επιτρέψουν να διαχειριζόμαστε αποτελεσματικά τις σχέσεις μας καθώς και τον ίδιο μας τον εαυτό. 
Διάφορες ερευνητικές μελέτες έχουν καταδείξει την αξία της ανάπτυξης της συναισθηματικής νοημοσύνης και των συναισθηματικών διοικητικών δεξιοτήτων:

Τουλάχιστον το 80% της "επιτυχίας" ενός ενήλικα προέρχεται από την E.Q.   Οι άνθρωποι που αντιλαμβάνονται με ακρίβεια τα συναισθήματα των άλλων, είναι πιο ικανοί στη διαχείριση των αλλαγών και στη δόμηση ισχυρότερων κοινωνικών δικτύων   Οι κοινωνικές και συναισθηματικές δυνατότητες ήταν τέσσερις φορές σημαντικότερες από το διανοητικό δείκτη νοημοσύνης (I.Q.), στον καθορισμό των επαγγελματικών επιτυχιών και του γοήτρου

Θετικά Σχόλια - Κριτικές
“...το πλεονέκτημα αυτής της τεχνικής είναι ότι λειτουργεί αμέσως - την ώρα του στρες.”
Vogue

“...το πολυτιμότερο, αποτελεσματικότερο και ειδικά χρήσιμο εργαλείο επειδή οι άνθρωποι μπορούν να το εφαρμόσουν την ώρα των συμβάντων.”
Richard Podell, M.D.

“Αυτές οι τεχνικές έχουν δημιουργήσει μια καταπληκτική διαφορά στο ηθικό των ομάδων. Πρίν τις δοκιμάσουμε, το 46% αισθάνονταν συχνά εξαντλημένο. Μετά από την εκπαίδευση, ο αριθμός μειώθηκε στο 9%. Μερικά μέλη του προσωπικού είπαν ακόμη ότι αισθάνονται πιο ευγενικοί.”
Carol Mortimer, Διευθυντής υγειονομικής περίθαλψης, Hewlett-Packard, (U.K.)

“Έχω εκπλαγεί βλέποντας το πόσο ισχυρό εργαλείο αποτελεί αυτή η τεχνική στις δυσάρεστες καταστάσεις... σε βοηθάει «να πας στη μάχη» νιώθωντας ηρεμία, ευστροφία και χαρά.”
Men’s Fitness

“... Οι επιπτώσεις αυτής της εκπαίδευσης είναι τεράστιες. Το 80% των ασθενών με καρδιολογικά προβλήματα αισθάνεται ότι το στρες είναι ένας σημαντικός παράγοντας ο οποίος συμβάλλει στην ασθένειά τους. Αυτό ήταν πάντοτε απογοητευτικό διότι ιστορικά δεν υπήρχε κάτι για να τους προσφέρουμε. Τώρα υπάρχει.”
T. Gregory Quinn, M.D., Καρδιολόγος

 “Έχω δει αξιόλογες βελτιώσεις στην προσοχή των παιδιών, στην απόδοση, και τη συμπεριφορά στην τάξη μόλις σε μερικές συνεδρίες.”
Pam Aasen, Ph.D. Κλινικός ψυχολόγος

Η αντικειμενική επίδειξή του ΙΗΜ ... για τη διαχείριση του στρες σε ψυχολογικό και βιολογικό επίπεδο αποτελεί ένα επίτευγμα ορόσημο.”
Gerhard Werner, M.D., Πρώην Πρύτανης, Πανεπιστήμιο του Pittsburgh - Σχολή Ιατρικής, Πρώην Προϊστάμενος Προσωπικού, VA Medical Center

“Τα πιθανά οφέλη της συστηματικής εφαρμογής των τεχνικές του ΙHM συμπεριλαμβάνουν τη βελτιωμένη καρδιαγγειακή λειτουργία, τη μείωση της πίεσης, τη μεγαλύτερη ηρεμία, τη μείωση των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων που σχετίζονται με το στρες, τη βελτίωση της συναισθηματικής σταθερότητας, την ελευθερία από την τυραννία και τις καταστρεπτικές επιπτώσεις στην υγεία του χρόνιου θυμού και της εχθρότητας και κατά την άποψή μου, το μειωμένο σωματικό πόνο.”
Bruce N. Eimer, Ph.D., ABPP, Κλινικός Ψυχολόγος,
Συγγραφέας του βιβλίου “Pain Management Psychotherapy: A Practical Guide”

“Βοηθά τους ασθενείς να αντιμετωπίσουν το στρες των περιβαλλοντικών ευαισθησιών και τους βοηθάει να εξισορροπήσουν το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Η ανάδραση που λαμβάνω από τους ασθενείς μου είναι πολύ θετική.”
Roy Fox, M.D., Διευθυντής του Nova Scotia, 
Κλινική Περιβαλλοντικής Υγιείας

“Διαχειριζόμουνα ένα παγκόσμιο πρόγραμμα τηλεδιάσκεψης .... Τα αποτελέσματα από τη χρησιμοποίηση των τεχνικών ήταν απολύτως πρωτοφανή. Επιστρέψαμε από τη σύνοδό ξέροντας ότι αυτό που είχαμε επιτύχει σε δύο ημέρες θα χρειαζόταν μήνες α\εάν δεν είχαμε αυτό το εργαλείο.”
Judith Hamilton, Σύμβουλος τηλεδιάσκεψης

“Σημαντικά εργαλεία που σας καθιστούν πιό ανθρώπινους, πιο αποτελεσματικούς και πιο ισορροπημένους.”
Joseph Rende, Βοηθός Διευθυντή των Εκπαιδευτικών Υπηρεσιών για την Παγκόσμια Έρευνα και την Ανάπτυξη, Young Presidents Organization